Dünya’da bir yıl 365 gün sürerken Mars’ta yeni yıl kutlamak için neredeyse iki kat daha uzun beklemek gerekiyor. Kızıl Gezegen, Güneş çevresindeki bir turunu yaklaşık 687 Dünya gününde tamamlıyor ve Mars takviminde yeni bir yıl şimdi yeniden başladı.
Mars’taki günler de Dünya’dakilerle birebir aynı değil. Gezegenin kendi ekseni çevresindeki bir tam dönüşü 24 saat 39 dakika sürüyor. Bilim insanları bu süreyi “sol” olarak adlandırıyor. Bir Mars yılı ise toplam 668 soldan oluşuyor.
Mars’ın yılbaşı tarihi, gezegen üzerinde kutlanan doğal bir takvim gününden ziyade astronomların belirlediği bir başlangıç noktasına dayanıyor. Takvim, kuzey yarım kürede ilkbaharın ve güney yarım kürede sonbaharın başladığı kuzey ekinoksunu yılın ilk günü kabul ediyor.
Mars’ta dört mevsim var ancak süreleri eşit değil
Mars da Dünya gibi ilkbahar, yaz, sonbahar ve kış mevsimlerini yaşıyor. Fakat Avrupa Uzay Ajansına göre gezegenin Güneş çevresindeki yörüngesi Dünya’nınkinden daha eliptik olduğu için bu mevsimler eşit uzunlukta değil.
Gezegenin eksen eğikliği de iki yarım kürenin aldığı güneş ışığını etkiliyor. Kuzey yarım küre kendi yaz döneminde daha fazla güneş ışığı alırken, kuzeyde kış yaşandığı sırada bu kez güney yarım küre daha yoğun güneş ışığıyla karşılaşıyor.
Bu mevsimsel değişimler Mars’ın ünlü toz fırtınaları üzerinde de etkili. Gezegen, uzun yılının ikinci yarısında Güneş’e yaklaştıkça atmosfer ısınmaya başlıyor. Güçlenen rüzgarların yüzeydeki parçacıkları havaya kaldırmasıyla büyük toz kütleleri ortaya çıkabiliyor. Havaya karışan kahverengi toz parçacıkları güneş ışığıyla ısınıyor ve bu enerjiyi çevredeki atmosfere aktarıyor. Böylece daha fazla tozun yüzeyden kopup atmosfere taşınmasına uygun koşullar oluşuyor; süreç zaman zaman çok büyük fırtınalara kadar ilerleyebiliyor.
Mars’ta sıcaklık farkları oldukça büyük
Mevsim ne olursa olsun Mars’ın günlük hava koşulları oldukça sert. Yaz döneminde öğle saatlerindeki sıcaklıklar 0 ile 60 santigrat derece arasında değişebilirken, kışın sıcaklık eksi 110 santigrat dereceye kadar düşebiliyor.
Bu değişimleri yalnızca Dünya’daki teleskoplardan takip etmek gerekmiyor. NASA’nın Perseverance ve Curiosity gezginleri Mars yüzeyindeki günlük koşulları ölçmeye, görüntüler çekmeye ve gezegenin atmosferi hakkında veri göndermeye devam ediyor.
Mars’ın yeni yılı böylece yalnızca takvimde yeni bir sayfa anlamına gelmiyor. Yaklaşık 687 Dünya günü sürecek yeni döngü boyunca Kızıl Gezegen, birbirinden farklı uzunluktaki mevsimleri ve sert hava koşullarıyla Güneş çevresindeki bir turunu daha tamamlayacak.
